ClearAnalyserETF-overlap en concentratie in je DEGIRO-portefeuille: je werkelijke exposure per bedrijf
De Herfindahl-Hirschman Index (HHI) meet hoe geconcentreerd je portefeuille is in een paar grote posities, maar telt een bedrijf dat je via meerdere ETF's aanhoudt niet apart mee — een look-through-analyse van je ETF-holdings berekent je werkelijke totale exposure per onderliggend bedrijf, vaak hoger dan je op basis van je losse posities zou verwachten.
Gratis Chrome-extensie · je gegevens blijven in je eigen browser
ClearAnalyser is een Chrome-extensie voor je computer. Stuur jezelf de link en installeer hem straks achter je laptop.
Tien posities is niet hetzelfde als tien keer spreiding
Een portefeuille met tien verschillende ETF’s oogt gespreid. Wij zien in portefeuilles die klanten uploaden regelmatig tien tot vijftien ETF’s, terwijl een look-through laat zien dat Apple, Microsoft en Nvidia samen goed zijn voor 20-25% van het totaal — zonder dat één losse positie boven de 4% uitkomt. Als vijf van die ETF’s allemaal zwaar leunen op dezelfde grote Amerikaanse techbedrijven, bijvoorbeeld een combinatie van een MSCI World-tracker, een S&P 500-ETF en een Nasdaq-100-ETF, zit je feitelijk veel geconcentreerder dan het aantal posities doet vermoeden. Om dat te zien, moet je verder kijken dan de posities zelf — naar wat erin zit. Tien posities. Geen tien keer spreiding.
De Herfindahl-Hirschman Index: concentratie in één getal
De Herfindahl-Hirschman Index (HHI) is een in de economie gangbare maatstaf voor concentratie, toegepast op je portefeuille: je telt het kwadraat van het gewicht van elke positie bij elkaar op. Een paar dominante posities duwen de HHI sterk omhoog, omdat kwadrateren grote gewichten zwaarder laat meetellen dan kleine.
- Lage HHI — je vermogen is breed verdeeld over veel posities van vergelijkbare omvang.
- Hoge HHI — een klein aantal posities bepaalt het grootste deel van je portefeuillewaarde, met alle risico van dien als daar iets misgaat.
Tien ETF’s kopen “voor de spreiding” is in de praktijk vaak een dure vorm van geruststelling: je betaalt tien keer lopende kosten voor exposure die net zo geconcentreerd is als drie posities. Wil je die concentratie terugbrengen, lees dan hoe je je portefeuille rebalancet naar een doelallocatie.
Wat is een goede HHI-waarde?
Een handige vuistregel is het effectief aantal posities: 1 gedeeld door de HHI. Een HHI van 0,10 komt overeen met een effectief aantal posities van 10 — je portefeuille gedraagt zich qua concentratie alsof hij uit tien gelijke posities bestaat. Loopt die HHI op naar 0,25, bijvoorbeeld doordat drie ETF’s allemaal zwaar in dezelfde big tech zitten, dan gedraagt een portefeuille van tien posities zich in de praktijk nog maar als vier.
Het probleem: hetzelfde aandeel via meerdere ETF’s
Concentratie op positieniveau is maar het halve verhaal. Een wereldwijde ETF, een S&P 500-tracker en een los techaandeel kunnen alle drie flink overlappen: hetzelfde bedrijf zit gewoon drie keer in je portefeuille, verstopt achter drie verschillende tickers. Pas een look-through-analyse — die door elke ETF heen kijkt naar de onderliggende holdings — laat zien wat je werkelijke exposure per bedrijf is. Vijf ETF’s, allemaal vol Apple en Microsoft — is dat nog spreiding, of vooral herhaling? Zo’n verborgen concentratie is nauw verwant aan wat we bespreken bij portefeuillerisico en spreiding — en een portefeuille die feitelijk op een handvol bedrijven leunt, loopt ook een groter risico op een ongewoon diepe maximum drawdown.
Een treemap maakt concentratie in één oogopslag zichtbaar
Een interactieve treemap zet elke positie (of, na look-through, elk onderliggend bedrijf) neer als een blok waarvan het oppervlak overeenkomt met het gewicht in je portefeuille. Zo’n visualisatie maakt in seconden duidelijk of je vermogen redelijk verdeeld is, of dat een handvol blokken het merendeel van de ruimte inneemt.
Hoe ClearAnalyser dit voor je berekent
ClearAnalyser berekent live de HHI van je portefeuille, visualiseert je holdings in een interactieve treemap, en kijkt in een “Blootstelling bedrijven”-tabel dwars door al je ETF’s heen om je werkelijke totale exposure per onderliggend bedrijf te tonen. Ook Parqet heeft een doorkijk in ETF’s (X-Ray, in Plus); zie de vergelijking van DEGIRO portfolio trackers.