Alpha, bèta en R² van je DEGIRO-portefeuille: presteer je écht beter dan de markt?

Bèta (de regressiehelling tegen een benchmark) meet hoe gevoelig je portefeuille is voor marktbewegingen, alpha is het rendement dat overblijft nadat die marktgevoeligheid is verrekend, en R² geeft aan hoeveel van je rendement daadwerkelijk door die benchmark wordt verklaard — samen laten ze zien of outperformance skill is, of gewoon extra marktrisico.

Meer rendement dan de markt zegt nog niets over skill

Een portefeuille die de S&P 500 met 5% per jaar verslaat, klinkt indrukwekkend. Maar als die portefeuille gewoon anderhalf keer zo gevoelig is voor marktbewegingen als de index, is een deel van die outperformance simpelweg extra risico — geen skill. Om dat onderscheid te maken, kijk je naar drie regressiematen: bèta, alpha en R². Wil je eerst weten of je überhaupt beter presteert dan een index op zich, lees dan hoe je je portefeuille eerlijk benchmarkt tegen de S&P 500 of MSCI World — hier gaan we een stap verder dan alleen “wie wint”: is die winst skill, of gewoon extra risico?

Bèta via regressie: gevoeligheid voor je eigen benchmark

Je berekent bèta door je dagrendement te regresseren tegen het dagrendement van een benchmark naar keuze — dat hoeft niet per se de S&P 500 te zijn, maar kan ook de MSCI World, Stoxx 600 of een andere index zijn die beter bij jouw portefeuille past — en dat kan net zo goed de Stoxx 600 zijn als de S&P 500. De uitkomst is de helling van die regressielijn: een bèta van 1,3 betekent dat je portefeuille gemiddeld 1,3 keer zo hard meebeweegt met die specifieke benchmark.

Een regressie op te weinig data zegt weinig. Vuistregel: met minder dan circa 6 maanden dagrendement is de regressielijn nog te instabiel om iets te zeggen — reken op minimaal een jaar aan data voordat je bèta en alpha serieus neemt.

Alpha: wat blijft er over ná correctie voor bèta?

Alpha is het stuk rendement dat overblijft nadat je bèta al is verrekend — het deel van je performance dat niet verklaard wordt door simpelweg meer of minder marktrisico te nemen. Een positieve alpha betekent dat je, gecorrigeerd voor je marktgevoeligheid, beter presteerde dan de regressie zou voorspellen. Een negatieve alpha betekent het tegenovergestelde, ook als je absolute rendement er prima uitzag.

Rekenvoorbeeld: je portefeuille behaalde dit jaar 12% (hoe je dat eerlijk uitrekent bij tussentijdse stortingen, lees je in DEGIRO rendement berekenen), tegen een S&P 500 die 8% deed. Je berekende bèta tegen de S&P 500 is 1,3.

Verwacht rendement op basis van bèta: 1,3 × 8% = 10,4%

Alpha: 12% − 10,4% = 1,6%

Die 1,6% is het deel dat overblijft ná correctie voor je marktgevoeligheid — mogelijk skill, mogelijk toeval, maar in elk geval niet zomaar extra bètarisico.

R²: hoe betrouwbaar is die bèta eigenlijk?

R² geeft aan welk percentage van de bewegingen in je portefeuille daadwerkelijk verklaard wordt door de gekozen benchmark. Bij een R² van 0,85 wordt 85% van je rendementsvariatie verklaard door de benchmark — bèta en alpha zijn dan betekenisvol. Bij een lage R² (bijvoorbeeld 0,20) beweegt je portefeuille grotendeels los van die benchmark, en zeggen bèta en alpha veel minder over hoe je écht presteert.

Wij zien regelmatig portefeuilles met een R² van 0,2-0,3 tegen de S&P 500 — daar is een “positieve alpha” vrijwel ruis, geen signaal. Vuistregel: vertrouw alpha en bèta pas als R² boven de 0,5 ligt; daaronder zegt de regressie simpelweg te weinig over je portefeuille. Zonder R² geen conclusie.

Performance-attributie: waar kwam het rendement vandaan?

Naast de regressie zelf helpt performance-attributie om te zien welk deel van je totale rendement toe te schrijven is aan marktbeweging (via je bèta) en welk deel aan alpha — zodat je weet of je resultaat vooral marktrisico was, of daadwerkelijk andere keuzes. Voor een vollediger risicobeeld kun je dit combineren met maximum drawdown en de Sortino-ratio en met hoe je vermogen is gespreid over posities en sectoren. Wil je per aandeel zien wie je resultaat bepaalde, kijk dan naar de rendementsbijdrage per positie.

Hoe ClearAnalyser dit voor je berekent

ClearAnalyser berekent live de bèta, alpha en R² van je portefeuille via regressie van je dagrendement tegen een zelf te kiezen benchmark, visualiseert dit in een rendement-regressiegrafiek, en splitst je performance uit in een attributie tussen marktbeweging en alpha. Niet elke tracker toont deze cijfers; welke tools dat wel doen, zie je in de vergelijking van DEGIRO portfolio trackers.

Bronnen: Beta — Investopedia · R-Squared — Investopedia